ความเป็นมา
“ผู้สูงอายุ : Aging” คือ ทรัพยากรบุคคลที่มีประสบการณ์สั่งสมองค์ความรู้มาตลอดช่วงชีวิต ทั้งนี้ ประเทศไทยได้ก้าวเข้าสู่สถานการณ์สังคมผู้สูงอายุมาตั้งแต่ปี 2548 และมีอัตราการเพิ่มขึ้นของประชากรผู้สูงอายุอย่างรวดเร็ว โดยในปี พ.ศ.2564 ส่งผลให้ประเทศไทยได้ก้าวสู่สังคมผู้สูงอายุเต็มรูปแบบ (Aged Society) และในปี 2583 คาดว่าจะมีประชากรผู้สูงอายุ 80 ปีขึ้นไป เพิ่มขึ้นอีกเกือบเท่าตัว เมื่อจำนวนผู้สูงอายุเพิ่มมากขึ้นในทุกปี นั่นหมายถึงความต้องการการดูแลในระยะยาวที่จะเพิ่มมากขึ้น ทั้งนี้ในเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก ประกอบด้วยจังหวัดชลบุรี ระยอง และฉะเชิงเทรา จากสำนักงานสถิติแห่งชาติ ระหว่างปี พ.ศ. 2555-2560 พบว่า ผู้สูงอายุส่วนใหญ่ไม่มีรายได้ ต้องพึ่งพาญาติพี่น้อง ซึ่งเป็นภาระต่อตนเองและครอบครัว โดยมีแนวโน้มสูงขึ้น แต่จำนวนผุ้สูงอายุที่ยังต้องทำงานหาเลี้ยตนเองและครอบครัวในจังหวัดชลบุรี มีแนวโน้มลดลง ดังนั้เพื่อใช้ในการดำเนินชีวิตของผู้สูงอายุมีคุณภาพได้ จึงต้องมีการพัฒนาหรือเสริมศักยภาพให้ผู้สูงอายุโดยกลุ่มเป้าหมายในพื้นที่ EEC ให้เป็นบุคคลที่มีความพร้อมทั้งร่างกาย จิตปัญญา สังคม จิตวิญญาณ การสร้างความร่วมมือ มั่นคงในการใช้ชีวิตของผู้สูงอายุ โดยเปลี่ยน “ภาระ” ให้เป็น “พลัง” สร้างองค์ความรู้และนวัตกรรมสำหรับเตรียมความพร้อมของประเทศไทยสู่สังคมสูงวัย เป็นสังคมที่มีความหวัง เปี่ยมสุข และเป็นสังคมที่มีความสมานฉันท์ ดำรงชีวิตอยู่อย่างมีคุณค่า มีศักดิ์ศรี การเสริมสร้างสุขภาวะที่ดี การพัฒนาการเป็นครอบครัวและการอยู่ร่วมกันได้ของประชากรหลายวัย
จากที่กล่าวมาข้างต้นคณาจารย์และนักวิจัยสังกัด มหาวิทยาลัยบูรพา จาก 9 คณะวิชา 3 วิทยาเขต นำโดย ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ว่าที่เรือตรี ดร.อุทิศ บำรุงชีพ สังกัดคณะศึกษาศาสตร์ หัวหน้าแผนงานวิจัย จึงได้ดำเนินการผสานพลังและระดมสมองแบบบูรณาการเพื่อขับเคลื่อนและพัฒนาศักยภาพผู้สูงวัยตามเจตนารมณ์ของแผนยุทธศาสตร์การวิจัย สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ และวิสัยทัศน์ของมหาวิทยาลัยบูรพา “ขุมปัญญาตะวันออก” ด้วยการพัฒนาศักยภาพผู้สูงอายุโดยเน้นการใช้หลักวิถีชุมชนผสานเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารมาช่วยในถ่ายทอดรวบรวมประสบการณ์การจัดการความรู้ ภูมิปัญญาท้องถิ่นด้านต่าง ๆ ของผู้สูงอายุในเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก โดยมีเป้าหมายการวิจัยเพื่อดึงศักยภาพ ภูมิปัญญาท้องถิ่นมาสร้างคุณค่า ศักดิ์ศรี และศักยภาพการหารายได้ของผู้สูงอายุในเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก (Eastern Economic Corridor: EEC) ภายใต้แผนงานวิจัย “ขุมปัญญาตะวันออกเพื่อสังคมแห่งความสุขของผู้สูงอายุยุคใหม่ในเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก” (Wisdom of the East for Happiness and Active Aging Society in EEC)